rss
Twitter Delicious Facebook Digg Stumbleupon Favorites

Senin, 19 Juli 2010

Penanggalan / Kalender Jawa

Kalèndher Jawa kuwi diétung miturut saka peredharané rembulan, kaya kalèndher Hijriyah. Kalèndher liya ana sing dhasaré saka lakuné srengéngé. Miturut sajarah, sadurungé bangsa Hindhu teka ing Tanah Jawa, wong Jawa wis duwé kalèndher dhéwé kang diarani Pranata mangsa, kang dadi paugerané para among tani. Pranata mangsa iki adhedhasar perédharané rembulan (Komariah). Wiwitané pranata mangsa mung dumadi saka 10 mangsa, lan sawisé tanggal 10 April yakuwi pungkasané mangsa kasapuluh banjur nunggu mangsa pisanan (Kasa utawa Kartka) yakuwi ing tanggal 22 Juni. Mangsa nunggu mau kesuwèn saéngga ditetepaké mangsa ka sewelas (Destha utawa Padrawana)) lan karolas (Sadha utawa Asaji) saéngga genep dadi rolas sasi.
Kalèndher Saka diwiwiti tanggal 15 Maret taun 78 Masèhi. Taun Saka padha karo Taun Masèhi yakuwi didhasaraké saka perédharan srengéngé (Syamsiah). Kalèndher Saka uga mérang sataun dadi 12 sasi padha karo kalèndher Pranata mangsa lan kalèndher Masèhi. Wiwit dina Jemuwah Legi tanggal 1 Sura taun Alip 1555, trep karo tanggal 1 Muharam taun 1043 Hijriah utawa tanggal 8 Juli 1633, kalèndher Pranata Mangsa diowahi déning Sultan Agung lan dijumbuhaké karo kalèndher Hijriah (Kalèndher Islam).

Dina ing kalèndher Jawa


Jeneng dina

Cacahing dina ing kalèndher Jawa (Saptawara) uga ana pitu kayadéné ing kalèndher Masèhi lan Kalèndher Hijriyah, mung pocapan lan cara panulisané waé kang rada béda, yakuwi Ngaat, Senèn, Selasa, Rebo, Kemis, Jemuwah lan Setu. Jroning petungan Jawa, saben dina nduwèni sipat utawa watek dhéwé-dhéwé. Dina Ngaat, wateké samudana, tegesé seneng imba-imba, dina Senèn wateké samuwa, tegesé kudu apik kabèh pakaryan, dina Selasa wateké sujana, tegesé sarwa ora percaya, dina Rebo wateké sembada, tegesé sarwa kuwat lan manteb, dina Kemis wateké surasa, tegesé seneng mikir jero, dina Jemuwah wateké suci, tegesé resik tingkahlakuné, déné dina Setu wateké kasumbung, tegesé seneng pamèr.
Arané dina ana ing kalèndher Jawa lan padhanané ing basa Jawa kuna, basa Indonésia lan basa Arab kaya kasebut ing tabel ngisor iki:
Tabel dina Jawa, Indonésia lan Arab/Islam
Jeneng dina Jawa anyar
Jeneng dina Jawa kuna
Jeneng dina Indonésia
Jeneng dina Arab/Islam
Solah bulan marang bumi
Adité
Minggu
Ahad
Meneng
Soma
Senin
Itsnayn
Maju
Hanggara
Selasa
Tsalaatsa
Mundur
Buda
Rabu
Mangiwa
Respati
Kamis
Khamiis
Manengen
Sukra
Jum'at
Jum'aat
Munggah
Tumpak
Sabtu
Sabt
Tumurun

Dina mulya

Kabudayan Jawa ngurmati dina-dina kang dianggep mulya utawa wigati. Ing dina-dina iki sawetara masarakat Jawa isih mèngeti kanthi manembah marang Gusti kang gawé urip. Dina mulya cacahé ana lima, yakuwi:
1.     Siji Sura, minangka dina pisanan (taun anyar) ing kalèndher Jawa. Sawetara masarakat ngayahi panyucèn dhiri kanthi adus ing kali,sendhang, segara, utawa ing ngomah lan sawengi muput ora turu. Sawetara masarakat liyané nanggap lan nonton wayang kulit lan liyané ana uga kang ziarah menyang panggonan suci lan nglakoni tapabrata utawa mèdhitasi. Tanggal siji Sura uga wektu kang becik kanggo ngresiki pusaka, kaya keris, tumbak lsp.
2.     Abogé, cekakan saka Alip (taun pisanan) - Rebo (Buda) - Wagé (dina pungkasan ing pasaran). Ing dina Abogé iki dipercaya tumuruning "Wahyu Manuswa", ing ngendi manungsa wiwit duwé isin, béda karo kéwan.
3.     Daltugi, cekakan saka Dal (taun kalima: Dal) - Setu (tumpak) - Legi (dina pasaran kaloro). Ing dina Daltugi iki dipercaya tumuruning "Wahyu Suryaningrat" utawa "Wahyu Jalma", mèngeti ananing wong lanang.
4.     Hanggara Asih, yakuwi dina Selasa Kliwon, dipercaya tumuruning "Wahyu Cakraningrat" utawa "Wahyu Jatmika", kanggo nata donya.
5.     Jemuwah Legi (Sukra Manis) utawa Dina Purnama, kang tegesé pepak. Para wanita wiwit nglairaké jabang bayi.

 

Pasaran

Saliyané dina, ing kalèndher Jawa ana pétungan pasaran (pancawara) kang cacahé ana lima yakuwi Pahing, Pon, Wagé, Kliwon lan Legi. Miturut pétungan Jawa, saben dina pasaran duwé watek dhéwé-dhéwé, yakuwi Pahing wateké mélikan tegesé seneng marang barang kang katon, Pon wateké pamèr, tegesé seneng mamèraké kang didarbèni, Wagé wateké kedher utawa kaku atiné, Kliwon wateké micara yakuwi seneng nggubah basa, lan Legi wateké komat utawa sanggup nampa werna-werna kahanan. Kanggo cethané jeneng pasaran, makna lan parapé kagambaraké tabel ing ngisor iki:
Tabel pasaran
Pasaran
Makna
Patrap


Pait
Madhep


Petak
Saré


Cemeng
Lenggah


Asih
Jumeneng


Manis
Mungkur


 

Jeneng Wulan

Cacahing wulan ana ing kalèndher Jawa kuwi ana 12, nanging jeneng lan puterané ora padha karo kalèndher Masèhi, amarga diitung miturut perédharanné bulan. Yèn dipadhakaké karo kalèndher Masehi, saben tahun ana gèsèh watara 11 dina.
Tabel wulan Jawa lan wulan Islam
Jeneng wulan Jawa

Jeneng wulan Islam

Jeneng Jawa kuna

Makna



Warana

Rijal



Wadana

Wiwit



Wijanga

Kanda



Wiyana

Ambuka



Widada

Wiwara



Widarpa

Rahsa



Wilapa

Purwa



Wahana

Dumadi



Wanana

Madya



Wurana

Wujud



Wujana

Wusana



Wujala

Suwung

Umur saben sasi (wulan) ing kalèndher Jawa béda-béda, yakuwi ana kang umur 29 dina lan ana kang umur 30 dina . Klompok kasiji dumadi saka taun kapisan (Alip), katelu (Jimawal), kaenenm (Bé) lan kapitu (Wawu), klompok kaloro dumadi saka taun kaloro (Éhé), kapapat (Jé) lan kawolu (Jimakir), déné klompok katelu dumadi saka taun kalima (Dal). Kanggo luwih cethané pirsani tabel ing ngisor iki:
Tabel umur utawa cacahing dina ing Taun Jawa Kurup Arbangiyah (Kalèndher Sultan Agung)
Jeneng wulan Jawa

Jeneng wulan Islam

Taun Jawa
1,3,6,7

Taun Jawa
2.4.8

Taun Jawa
5



30

30

30



29

29

30



30

30

29



29

29

29



30

30

29



29

29

29



30

30

30



29

29

29



30

30

30



29

29

29



30

30

30



29

30

30

Cathetan: Tabel iki isi cacahing dina ing Kurup Arbangiyah (ABOGE) sing diwiwiti dina Rebo Wagé tanggal 1 Sura Taun Alip 1747 windu Kuntara, wuku Kulawu nganti dina Senèn Paing tanggal 29 Besar Taun Jimakir 1866 windu Sancaya utawa tanggal 23 Maret 1936 Masehi. Kanggo cacahing dina saben sasi ing kurup liyané, pirsani Kurup

 

Jeneng Taun

Taun Jawa cacahé ana wolu lan ditata jroning siklus wolung taunan kang disebut windu. Siklus wolung taunan kang diarani windu iki ana patang golongan, yakuwi: windu Adi, windu Kuntara, windu Sengara lan windu Sancaya.
Ana sawetara ciri wigati jroning pranatan taun Jawa, yakuwi: Nguri-uri kabudayan asli Jawa kayadéné pawukon kanggo tandha pranatan wektu (klairan lan sapanunggalané), sarta Primbon lan pétungan Jawa liyané. Bisa nglestarèkaké kabudayan Hindhu kang sugih bab kasusastran lan seni lan atusan taun ngrenggani kabudayan Jawa, uga nyelaraské karo pétungan Arab kayadéné penanggalan Hijriyahkanggo nggampangaké mèngeti dina-dina riyaya lan ibadah Islam. Jeneng taun kang luwih spèsifik yakuwi yèn tanggal 1 Sura tiba ing dinaJemuwah, dijenengaké taun Sukraminangkara (taun urang), wateké: sithik udan. Yèn tiba dina Setu, dijenengaké taun Tumpak-maenda(taun wedhus), wateké: sithik udan. Yèn tanggal 1 Sura tiba dina Ngaat, dijenengaké taun Ditekalaba (taun klabang), wateké: sithik udan. Yèn tiba dina Senèn, dijenengaké taun Somawertija (taun cacing), wateké: sithik udan. Yèn tiba dina Selasa, dijenengaké taunAnggarawrestija (taun kodok), wateké: akèh udan. Yèn tiba dina Rebo, dijenengaké taun Buda-wiseba (taun kebo), wateké: akèh udan. Yèn tiba dina Kemis, dijenengaké taun Respati-mituna (taun mimi), wateké: akèh udan.
Jeneng lan umuré taun Jawa kaya kang kasebut ing ngisor iki:
§                     Alip (Purwana), umuré 354 dina
§                     Éhé (Karyana), umuré 355 dina (lawas), 354 dina (anyar)[5]
§                     Jimawal (Anama), umuré 354 dina
§                     Jé (Lalana), umuré 354 dina (lawas), 355 dina (anyar)
§                     Dal (Ngawanga), umuré 355 dina
§                     Bé (Pawaka), umuré 354 dina
§                     Wawu (Wasana), umuré 354 dina
§                     Jimakir (Swasana), umuré 355 dina

 

Kurup

Kurup kuwi wektu sing lawasé 120 taun. Saben satus rongpuluh taun genti kurup. Jeneng kurup antara liya:
§ Kurup Jamingiyah, yaiku kurup sing diwiwiti ing taun Alip sing tanggal 1 Sura pas dina Jemuwah.
§ Kurup Kamsiyah, yaiku kurup sing diwiwiti ing taun Alip sing tanggal 1 Sura pas dina Kemis.
§ Kurup Arbangiyah utawa dikenali kanthi jeneng kurup ABOGE (Alip Rebo Wage). Kurup iki diwiwiti dina Rebo Wagé tanggal 1 Sura Taun Aip 1747 windu Kuntara , wuku Kulawu lan rampung ing dina Senèn Paing tanggal 29 Besar Taun Jimakir 1866 windu Sancaya, utawa tanggal 23 Maret 1936 Masehi.
§ Kurup Salasiyah Pon utawa dikenal kanthi jeneng kurup Asapon (Alip Selasa Pon) sing diwiwiti tanggal 1 Sura dina Selasa Pon taun Alip 1867 , Wuku Langkir, Windu Adi utawa tanggal 24 Maret 1936 nganti dina Ahad Legi tanggal 29 Besar taun 1986 Jimakir, Wuku Kulawu, Windu Sangara utawa tanggal 25 Agustus 2052 Masehi.
§ Kurup Isneniyah sing diwiwiti dina Senèn Pahing tanggal 1 Sura taun Alip 1987 wuku Kulawu utawa tanggal 26 Agustus 2052 Masehi, nganti dina Setu Kliwon tanggal 29 Besar taun Jimakir 2106 wuku Kuningan utawa tanggal 28 Januari 2169 Masehi.
§ Kurup Akadiyah, yaiku kurup sing diwiwiti ing taun Alip sing tanggal 1 Sura pas dina Ngaat.
§ Kurup Sabtiyah, yaiku kurup sing diwiwiti ing taun Alip sing tanggal 1 Sura pas dina Setu.

Minggu, 18 Juli 2010

Mengenali Kanker Serviks, Si Pembunuh Wanita

Tahukah anda, selain Kanker Payudara, ada satu lagi kanker yang manjadi pembunuh wanita yang paling menakutkan. Dialah kanker leher rahim atau kanker serviks. Kasus kematian akibat kanker serviks memang masih berada di bawah kenker payudara, tapi dari tahun-ke tahun kasusnya terus menunjukkan trend kenaikan. Bahkan berdasarkan data yang ada, setiap 2 menit sekali satu orang wanita meninggal akibat kanker ini. Sementara di Indonesia, kematian wanita akibat kanker serviks terjadi setiap 1 jam sekali.


Kenapa disebut kanker serviks? Ini karena kanker serviks terjadi pada servik uterus, suatu daerah pada organ reproduksi wanita yang merupakan pintu masuk ke arah rahim yang terletak antara rahim (uterus) dengan liang senggama (vagina). Sayangnya kebanyakan infeksi HPV berlangsung tanpa gejala, sehingga kebanyakan wanita tak akan menyadari dirinya sedang terinfeksi HPV.

Sasaran utama kanker serviks adalah wanita yang berada pada masa produktif, yaitu pada kisaran usia 30 sampai dengan 50 tahun. Parahnya lagi, berdasarkan survey, terbukti hanya 2 persen wanita yang memahami penyebab terjadinya kanker serviks ini. Jadi pengetahuan wanita seputar kanker ini masih sangat minim. Apalagi, dari hampir semua kasus,  infeksi kanker serviks berlangsung tanpa gejala,  sehingga kebanyakan wanita tidak menyadari dirinya sedang terinfeksi kanker serviks.

Kanker Leher Rahim (serviks) berada di bagian depan rahim. Keluhan: Perdarahan, keputihan, nyeri panggul. Bisa ditularkan pada mereka yang sudah aktif secara seksual. Tidak berdasarkan keturunan, tapi disebabkan karena virus HPV - Human Papilloma Virus

Kanker serviks sebenarnya bisa dicegah dengan pemberian vaksin, yaitu vaksin HPV. Berdasarkan penelitian, terbukti bahwa vaksin HPV berpotensi mencegah lebih dari 70 persen kasus kanker serviks di dunia. Vaksin HPV ditujukan untuk perempuan usia 10 tahun sampai dengan 55 tahun, dengan jadwal pemberian 3 dosis, yaitu bulan ke-0, bulan ke-1, dan bulan ke-6, tapi mahal. “Satu kali vaksin ongkosnya 600 ribu, padahal untuk menghindari kanker serviks butuh 3 kali vaksin.

Kenapa kanker serviks perkembangannya sangat cepat? “Ya, ini karena virus HPV sangat mudah ditularkan. Jangan salah, bukan hanya wanita yang bisa terinfeksi HPV, pria pun juga bisa,” tegas Agus Rahat. Ini disebabkan karena penularannya tidak harus melalui hubungan seks melainkan dapat hanya melalui kontak kulit kelamin, tapi bisa melalui pemakaian bersama alat-alat pribadi atau penggunaan alat-alat kedokteran yang tidak steril.
Lalu bagaimana agar wanita bisa terhindar dari resiko kanker leher rahim? cara paling mudah yang bisa kita lakukan tentu saja dengan cara penerapan pola hidup sehat dan bersih, serta mencintai tubuh kita sendiri. “Karena selama ini motivasi dan keinginan untuk merawat badan kita yang kurang, ya paling tidak 6 bulan sekali melakukan pemeriksaan.”
Lalu bagaimana cara untuk mendeteksi apakah kita terinfeksi kanker leher rahim atau tidak ? Selama ini cara yang paling lazim dilakukan wanita adalah dengan melakukan pap smear. Pap smear, disebut juga tes Pap adalah prosedur sederhana untuk mengambil sel serviks anda (bagian bawah, ujung dari uterus). Dinamai sesuai dengan penemunya, George Papanicolaou, MD. Pap smear tidak hanya efektif untuk mendeteksi kanker serviks tapi juga perubahan sel serviks yang dicurigai dapat menimbulkan kanker. Deteksi dini sel ini merupakan langkah awal anda menghindari timbulnya kanker serviks.
Sayangnya dengan pap smear membutuhkan waktu lama untuk mengetahui hasil deteksi. Tapi jangan khawatir karena kini telah ada metode baru untuk mendeteksi dini kanker leher rahim. Metode ini disebut IVA – Inspeksi Visual dengan menggunakan Asam Asetat.

Selain jauh lebih murah, metode ini juga sangat cepat dan akurat, karena hanya cukup waktu 1 menit untuk mengetahui hasil. Bahkan metode ini bisa mendeteksi tahap pra kanker. Bahkan dengan IVA ini bisa terdeteksi 10 tahun sebelum kanker, sehingga tahap pengobatan bisa kita lakukan secara dini,
Penyakit Kanker Serviks atau Kanker Kandungan seperti pada awal penyakit kanker yang lain, merupakan penyakit yang kronis dan progesif. Artinya penyakit ini mempunyai perjalanan penyakit yang lama, tetapi terus berkembang. Sehingga perawatannya dapat berlanjut terus dalam waktu yang lama.

Sebenarnya penggunaan Kondom dapat mengurangi risiko penularan HPV tetapi tidak memberikan perlindungan 100 persen terhadap infeksi HPV. Sehingga setiap perempuan tetap berisiko terkena infeksi HPV yang dapat menyebabkan kanker serviks.

Selain itu masih ada faktor lain yang bisa menularkan virus HPV, “Antara lain jika kita duduk di toilet umum yang sebelumnya diduduki oleh penderita kanker serviks. Oleh sebab itu, lebih aman untuk buang air di toilet jongkok.

Ada 7 faktor yang bisa menyebabkan resiko kanker leher rahim, yaitu : Hubungan seksual pada usia muda; Berganti-ganti pasangan seksual; Kurang menjaga kebersihan daerah kelamin; Sering menderita infeksi daerah kelamin; Anak lebih dari tiga; Kebiasaan merokok; serta Infeksi virus Herpes dan Human Papilloma Virus tipe tertentu.


Gejala Kanker Leher Rahim
1.      Tahap awal tanpa gejala, tidak sakit
2.      Tahap lanjut :
a)      Keputihan yang berbau
b)      Pendarahan dari liang senggama
c)       Pendarahan setelah senggama
d)      Nyeri panggul
e)      Pendarahan pasca menopause

Tes yang bisa dilakukan untuk mengetahui kemungkinan kanker serviks adalah Tes Pap (mengambil lendir dari serviks untuk dites di laboratorium); Tes HPV-DNA (tes biomolekuler),
Kolposkopi (alat pemeriksaan berupa teropong); Tes IVA - tes menggunakan asam asetat 3-5 persen.

”Deteksi dini kanker dengan IVA TEST (Inspeksi Visual dengan Asam Asetat) adalah cara ‘pinter’ untuk mencegah kanker leher rahim pada perempuan. Perempuan disebut ‘pinter’ jika mampu mencegah kanker pada tahap lebih awal.”

Dapatkan kanker leher rahim disembuhkan? Jawabnya tentu saja dapat! Asal, ditemukan pada tahap pra-kanker, terdeteksi melalui pemeriksaan IVA TEST, dan mendapatkan penanganan yang tepat.

Mengapa Harus IVA TEST ? ”Dengan IVA test hasil segera diketahui; Efektif, Aman, dan Praktis; Teknik pemeriksaan sederhana; Butuh bahan dan alat yang sederhana dan murah; Sensivitas dan spesifikasitas cukup tinggi; serta dapat dilakukan oleh semua tenaga medis terlatih.

Siapa saja yang bisa melakukan tes IVA ? “Tentu saja bagi mereka yang sudah pernah melakukan hubungan seksual; Tidak sedang datang bulan/haid; Tidak sedang hamil; 24 jam sebelumnya tidak melakukan hubungan seksual; dan Usia minimal 25 tahun.

Jika hasil tes IVA menunjukkan hasil positif, Pasien yang hasil pemeriksaannya menunjukkan keadaan abnormal, akan dilakukan pengobatan dengan metode krioterapi yaitu sebuah tindakan medis dengan cara mendinginkan bagian yang sakit sampai dengan suhu di bawah nol derajat selsius. Metode ini disebut juga terapi gas dingin.”

**Dikutip dari berbagai sumber**